Mở đầu Lịch sử xã hội phương Đông cho thấy: ít triều đại nào có thể thịnh trị lâu dài nếu không biết kết hợp hài hòa Đức trị và Pháp trị, nhưng xét về mặt tư tuởng, nguời ta thường thấy có sự đấu tranh giữa hai khuynh hướng trị quốc này. Ở Trung Quốc, trong thời kỳ phong kiến, Nho gia với Đức trị thường được coi là “chính đạo trị quốc” (từ đời Đuờng, Tống trở đi) còn chủ trương Pháp trị của Pháp gia thường bị coi là “phản đạo”. Tuy nhiên, sau thời thịnh nhất của tư tuởng Pháp gia (nhà Tần), mặc dù luôn bị che giấu dưới bề ngoài Nho giáo, trên thực tế, Pháp trị của Pháp gia vẫn là lý thuyết của nền quân chủ Trung Hoa, được các triều đại sau ít nhiều sử dụng. Ở Việt Nam, mặc dù Nho giáo phát triển cực thịnh dưới thời Lê sơ, tuy nhiên đường lối trị nước được các vua Lê Thái Tông và Thánh Tông lựa chọn lại là Pháp trị. Đặc biệt, duới thời Lê Thánh Tông, với việc theo đuổi đường lối Pháp trị trong trị quốc (trọng pháp) và phát huy Nho học đến đỉnh cao (tôn nho), Nhà nước phong kiến Đại V...